Geleneksel olarak tümdünyada ve ülkemizde her yıl 24 Mart'ta düzenlenen Tüberküloz(verem) hastalığı ve bu hastalıkla mücadelekonusundatoplumunve sağlık çalışanlarının bilinçlendirilmesiniamaçlayan''24Mart Dünya Tüberküloz Günü''nün bu yıl da tüm yurtta eğitim, propaganda faaliyetleri ve diğer etkinlikler ile anılması hedeflenmektedir.
DünyadaTüberküloz(Verem)
DünyadaveTürkiye’deVerem(tüberküloz)HastalığınınDurumu:Tüberküloz(verem)halendünya genelinde önemli bir sağlık problemidir.
- Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Küresel Tüberküloz 2025 Raporuna göre; 2024'te dünya çapında yeni TB tanısı alan kişi sayısı 8,3 milyon, tahmini TB hasta sayısı ise 10,7 milyon kişi olarak bildirilmiştir.
- 2024yılında,dünyagenelindetahminiolarak10,7milyonkişitüberküloz(TB)hastalığına yakalanmıştır; bunların 5,8 milyonu erkek, 3,7 milyonu kadın, 1,2 milyonu çocuk (≤14 yaş) hastadır.
- 2024yılında, dünyagenelinde1,23milyonkişitüberküloznedeniylehayatınıkaybetmiştir
- Tüberküloz (TB), tek bir bulaşıcı etkenin neden olduğu ölümler arasında dünyada birinci sırada yer alırken, tüm hastalıklar içerisinde en yaygın ölüm nedeni olan ilk 10 hastalık içerisinde de yer almaktadır.
- Tüberküloz ile küresel mücadele kapsamında uygulanan etkin tanı ve tedavi programları sayesinde2000-2024 yılları arasında yaklaşık 83 milyon hayat kurtarılmıştır
Türkiye’de tüberküloz görülme sıklığı (insidans); TB insidansı 2023 yılında yüz binde 11,0 ve 2024 yılında ise yüz binde 10,4 saptanmıştır.
- 2024yılındaveremsavaşdispanserlerinekayıtlıtoplamtüberkülozvakasayısı9.027’dir.
- Toplamolguların5.266’sı(%58,3)erkek,3.761’i(%41,7) kadındır.
Tüberkülozerkeklerdekadınlardandahasıkgörülmektedirveçoğunluklaekonomikolaraküretkenyaş grubundaki erişkinleri tutmaktadır.
Tüberküloz(Verem) Hastalığı:Verembasilivücudagirdiktensonrasessizolarakkalabilir.Vücut direnci düşünce çoğalarak hastalanmaya yol açabilir.
- En çok hastanın aile bireylerine ve yakın çalışma arkadaşlarına bulaşma olur. Verem hastalığı vücudun bütünorganlarınıtutabilir ancak en çok akciğerlerde görülür (%60-70). Hastalığın tuttuğu diğer organlar arasındaensıkgörülenler;akciğerzarı,lenfbezleri,kemikler,böbreklervebeyinzarıdır (menenjit).
- Tüberkülozhastalığınınetkeni;Mycobacteriumtuberculosiscomplexbasilleridir.
- Asitileboya vermediğindenasidedirençlibasil(ARB) denilir.
Tüberküloz hastalığı nasıl bulaşır?
- kaynak,hiçtedavigörmemiş veyadüzensiztedavialanakciğer vegırtlaktüberkülozuolanhastalardır.
- Hastainsanlarınöksürmesivehapşırmasıileortamayayılanmikrobunsağlıklıkişilertarafından solunum yolu ile alınması sonucu hastalık bulaşır.
- Ensıkbulaşma,hastanın uzunsüreaynıkapalıortamıpaylaştığıkişilere olur.
- Düzenliilaçkullanımıilebasilsayısıçokkısasüredeazalır.Hastalarınçoğunda,ortalama2-3haftada bulaştırıcılık yok olur
Tüberküloz Hastalığının Belirtileri:
Genel yakınmalar; Halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı, ateş,gece terlemesi, küçük çocuklarda kilo alamama, büyüme ve gelişme geriliği olabilir
- Solunum sistemi yakınmaları;öksürük, balgam, öksürükle kan tükürme, göğüs-sırt-yan ağrısı, nefes darlığıdır. İki- üç haftadan uzun süren ve tedaviye yanıt alınamayan öksürükte verem hastalığındanşüphelenmek gerekir.
- Diğerorganlarıtutanveremhastalığındailgiliorganaaitbulgularolabilir(Gırtlakveremiseskısıklığı yapabilir,lenfbezibüyümesi,idrardakan,eklemdeşişlik, vb.).
Tüberküloz Hastalığının Tanısı; Hastalık belirtileri, röntgen bulguları ve balgamda verem mikrobunun gösterilmesi ile konulur.
* KesintanıiçinbalgamdaBasilin(mikroskopta) görülmesiyadakültürdeüremesigerekir.
*Tüberkülinderitesti(TDT)’ninpozitifolmasıvücuttabasilolduğunugösterir.Budurumhem tüberküloz enfeksiyonuna hem de tüberküloz hastalığına işaret eder.
TüberkülozTedavisi:Tüberküloztedavisi,tümsağlıkkuruluşlarında,Bakanlığımıztarafından yayımlanmış olan “Tanı ve Tedavi Rehberi” ile belirlenmiş standartlara uygun olarak yapılır.
· İlimizdedeSeyhan,Yüreğir,KozanveCeyhan’daolmaküzere4dispanserimizvardır.
· Tedavidekullanılanbütünilaçlar,ilgilisağlıkkuruluşlarıtarafındanücretsizverilir.
· Hastaların çoğunda tedavi başlandıktan sonra tedavi ile basil sayısı çok kısa sürede azalır, ortalama 2-3 haftada bulaştırıcılık yok olur.
· Hastanınilaçlarınıiçtiğindeneminolmakiçinherdozilacıbirsağlıkpersonelininveyabaşkabir görevlinin gözetiminde içirmek en uygun yoldur. Buna doğrudan gözetimli tedavi (DGT) denilir.
Dirençli Verem: Tüberküloz tedavisinde ilaçlar eksik ya da düzensiz kullanılırsa hastalık iyileşmez. Tam tersine tedavisi güç bir duruma gelir. Bu duruma dirençli tüberküloz denir.
Temaslımuayenesivekoruyucutedavi:
· Bulaştırıcıdönemdeolantüberkülozhastasıileaynıortamda bulunanvetüberkülozbasiline maruzkalan kişilere “temaslı” denir.
· TüberkülozhastasınıntemaslılarıVeremSavaşıDispanserlerindeücretsizolarakmuayeneedilirve gerekli tetkikleri yapılır.
· Hastaolmayanfakatenfeksiyonyadahastalıkriskitaşıyantemaslılarkorumatedavisine alınır.
Verem Aşısı-BCG(Bacille Calmette Guerin):BCG aşısı özellikle çocuklarda kanlayayılanve ağır seyreden verem hastalığını (menenjit ve miliyer TB) önlemede çok etkilidir.
· ÜlkemizdeBCGaşısıdoğumdansonra2.ayınıbitirenbebeklereailesağlığımerkezleriveveremsavaşı
dispanserlerindeücretsizolarakyapılmaktadır.
· Aşızamanıgeçirilirse,,tüberkülin deritesti(TDT)sonucunagöre 6 yaşakadaruygulanabilir.